Przy prowadzeniu działalności gospodarczej naturalne jest wykorzystywanie różnego rodzaju składników majątku. Niektóre z nich muszą być wprowadzone w poczet środków trwałych w księgach rachunkowych – w zależności od tego, jaki jest ich przewidywany okres użytkowania. Wówczas należy określić wartość początkową środka trwałego. Jak to prawidłowo zrobić?

Podstawa prawna ustalania wartości początkowej środka trwałego

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT) wskazuje w art. 22g, że za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych uważa się:

• w przypadku odpłatnego nabycia środka trwałego – cenę nabycia;

• w przypadku częściowego, odpłatnego nabycia – cenę rynkową stosowaną w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, ale z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania;

• w przypadku wytworzenia środka trwałego we własnym zakresie – koszt wytworzenia;

• w przypadku nabycia środka trwałego w drodze spadku, darowizny lub w inny, nieodpłatny sposób – wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny lub umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości.

Cena nabycia i koszt wytworzenia

Za cenę nabycia uważa się przy tym kwotę, jaka należna jest sprzedającemu daną rzecz lub prawo, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania. Wśród kosztów powiększających cenę nabycia wymienia się koszty:

• transportu,

• załadunku i wyładunku,

• ubezpieczenia w drodze,

• montażu,

• instalacji,

• uruchomienia programów i systemów komputerowych,

• opłat notarialnych, skarbowych i innych,

• odsetek i prowizji.

Wartość wspominanych kosztów przedsiębiorca powinien pomniejszyć o podatek od towarów i usług, chyba że podatek VAT nie jest podatkiem naliczonym albo podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony albo zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy o VAT. Jeśli chodzi o import, to wówczas cena nabycia obejmować będzie cło i podatek akcyzowy naliczany od importu konkretnych składników majątku.

Koszt wytworzenia zdefiniowany został również w art. 22g ustawy o PIT w ust. 4. Przez koszt ten należy rozumieć wartość, w cenie nabycia, zużytych do wytworzenia środków trwałych: rzeczowych składników majątku i wykorzystanych usług obcych, kosztów wynagrodzeń za pracę wraz z pochodnymi i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzonych środków trwałych Do kosztów wytworzenia środka trwałego nie można zaliczyć:

• wartości pracy własnej i pracy małżonka czy dzieci małoletnich,

• kosztów sprzedaży,

• kosztów ogólnego zarządu,

• pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów operacji finansowych, np. odsetek od pożyczek.

Cena nabycia i koszt wytworzenia podlegają korekcie o ewentualne różnice kursowe, naliczone do dnia przekazania do użytkowania środka trwałego.